sie 31, 2026
Określenie „zastrzyk w oko” może budzić niepokój, jednak iniekcje doszklistkowe są obecnie powszechnie stosowaną metodą leczenia wielu chorób siatkówki i plamki żółtej. Lek podaje się bezpośrednio do ciała szklistego, a procedura jest krótka i wykonywana w znieczuleniu miejscowym w kroplach, dzięki czemu dolegliwości bólowe są zwykle niewielkie. Tekst ma charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny – o wskazaniach do terapii oraz jej przebiegu decyduje lekarz na podstawie indywidualnej diagnostyki.
Na czym polegają iniekcje doszklistkowe?
Iniekcja doszklistkowa umożliwia dostarczenie substancji leczniczej bezpośrednio do wnętrza gałki ocznej. Pozwala to uzyskać odpowiednie stężenie leku w pobliżu siatkówki, ograniczając jednocześnie wpływ terapii na cały organizm.
Najczęściej stosowane są preparaty anty-VEGF, które hamują aktywność naczyniowego czynnika wzrostu śródbłonka – VEGF. Jego nadmierna aktywność sprzyja powstawaniu patologicznych naczyń i zwiększonej przepuszczalności ich ścian. W rezultacie płyn może gromadzić się w obrębie siatkówki, prowadząc do obrzęku plamki i pogorszenia widzenia centralnego.
Jak działają preparaty anty-VEGF?
Leki anty-VEGF ograniczają działanie czynnika odpowiedzialnego za nieprawidłową angiogenezę oraz przeciek naczyniowy. Dzięki temu mogą zmniejszać ilość płynu gromadzącego się w siatkówce i hamować aktywność choroby.
W wybranych przypadkach lekarz może rozważyć również steroidy doszklistkowe. Działają one przeciwzapalnie i mogą zmniejszać przepuszczalność naczyń, jednak ich zastosowanie zależy od rodzaju choroby, wcześniejszego leczenia oraz indywidualnych czynników ryzyka.
Jakie choroby mogą być leczone iniekcjami doszklistkowymi?
Terapia doszklistkowa znajduje zastosowanie przede wszystkim w chorobach przebiegających z nieprawidłowym wzrostem naczyń, przeciekiem lub obrzękiem centralnej części siatkówki.
Do najczęstszych wskazań należą:
- wysiękowa postać AMD, czyli zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem;
- cukrzycowy obrzęk plamki – DME;
- obrzęk plamki związany z zakrzepem żyły siatkówki;
- niektóre postacie neowaskularyzacji naczyniówkowej;
- wybrane schorzenia zapalne i naczyniowe siatkówki.
Każda z tych chorób może mieć inny przebieg, dlatego sposób leczenia plamki żółtej ustala się na podstawie obrazu klinicznego oraz wyników badań, w szczególności OCT.
Jak wygląda iniekcja doszklistkowa krok po kroku?
Sama procedura trwa krótko, natomiast jej ważną część stanowi przygotowanie oka zgodnie z zasadami aseptyki. Ma ono ograniczyć ryzyko zakażenia wnętrza gałki ocznej.
Z perspektywy pacjenta zabieg obejmuje zazwyczaj:
- podanie kropli znieczulających na powierzchnię oka;
- dokładną dezynfekcję skóry powiek i okolicy oka preparatem antyseptycznym;
- przygotowanie jałowego pola zabiegowego i zabezpieczenie powiek;
- precyzyjne podanie leku cienką igłą przez twardówkę do ciała szklistego;
- krótką kontrolę oka po wykonaniu iniekcji;
- przekazanie zaleceń dotyczących postępowania po procedurze.
Moment samego wkłucia trwa zwykle kilka sekund. Pacjent może odczuwać dotyk, rozpieranie lub krótkotrwały dyskomfort, jednak zastosowane znieczulenie miejscowe ogranicza odczuwanie bólu.
Dlaczego aseptyka jest tak ważna?
Najpoważniejszym, choć rzadkim powikłaniem iniekcji doszklistkowej jest zakażenie wnętrza gałki ocznej, czyli zapalenie wnętrza oka. Dlatego procedura musi odbywać się z zachowaniem rygorystycznych zasad sterylności.
W Ośrodku Okulistyki Klinicznej SPEKTRUM iniekcje wykonywane są w warunkach zapewniających odpowiednią aseptykę zabiegową, z wykorzystaniem jałowego sprzętu oraz procedur służących ograniczaniu ryzyka infekcji. Po zabiegu pacjent otrzymuje informacje o objawach, które wymagają pilnej konsultacji okulistycznej.
Dlaczego OCT jest ważne podczas terapii?
Leczenie chorób plamki nie opiera się wyłącznie na podawaniu kolejnych dawek preparatu. Konieczne jest regularne monitorowanie budowy siatkówki i aktywności choroby.
Podstawowym badaniem jest OCT – optyczna koherentna tomografia, która pozwala uzyskać szczegółowe przekroje siatkówki. Lekarz może dzięki niej ocenić obecność płynu śródsiatkówkowego lub podsiatkówkowego, grubość centralnej części siatkówki oraz reakcję na dotychczasowe leczenie.
Systematyczność terapii ma znaczenie
W przypadku chorób przewlekłych pojedyncza iniekcja najczęściej nie kończy procesu leczenia. Harmonogram może obejmować serię podań oraz późniejsze kontrole, a odstępy między iniekcjami są modyfikowane zależnie od aktywności choroby.
Nieregularne kontrole mogą utrudniać szybkie wykrycie ponownego pojawienia się płynu lub innych cech aktywności choroby. Dlatego systematyczne badania OCT i przestrzeganie indywidualnego harmonogramu są ważną częścią terapii.
Czy po zastrzyku do oka można od razu wrócić do domu?
Po krótkiej obserwacji pacjent zazwyczaj może opuścić placówkę tego samego dnia. Przejściowo mogą występować niewielkie podrażnienie, uczucie ciała obcego, łzawienie lub widoczne drobne zmętnienia w polu widzenia.
Niepokój powinny natomiast wzbudzić objawy takie jak narastający ból, znaczne pogorszenie widzenia, nasilone zaczerwienienie lub światłowstręt. W takiej sytuacji konieczna jest pilna ocena okulistyczna zgodnie z zaleceniami przekazanymi po procedurze.
Podsumowanie
Iniekcje doszklistkowe umożliwiają podawanie leków bezpośrednio do wnętrza oka i są ważną metodą leczenia chorób przebiegających z obrzękiem plamki lub nieprawidłowym wzrostem naczyń. Preparaty anty-VEGF, a w wybranych sytuacjach również steroidy, pozwalają wpływać na mechanizmy odpowiedzialne za aktywność choroby. Kluczowe znaczenie mają prawidłowa kwalifikacja, zachowanie zasad aseptyki, regularne badania OCT oraz przestrzeganie ustalonego przez okulistę harmonogramu terapii, co pozwala ograniczać ryzyko postępu zmian zagrażających centralnemu widzeniu.